Untitled-2

هرمی بر بلندای بهارستان , نگاهی به ساختمان مجلس شورای اسلامی

مکان اجرا پروژه : ایران , تهران
مدیر پروژه : عبدالرضا ذکایی
مشاور طراحی معماری : مهندسان مشاور پل میر
همکاران طراحی : علی سردار افخمی، عباس قریب، مسعود قاضی زاهدی، منصور وکیلی، داریوش فیروزلی و بهروز احمدی
طراحی داخلی : حسن متقی و همکاران
کارفرما : وزارت مسکن و شهرسازی، سازمان مجری ساختمان‌ها و تأسیسات دولتی و عمومی
طراحی سازه : یقیشه قولتوقچیان، مسعود غیاث آبادی
تاسیسات الکتریکی : مهندسان مشاور انرژی
تاسیسات مکانیکی : مهندسان مشاور انرژی

تجهیزات صوتی و تصویری: شرکت صوتی و تصویری سروش

تجهیزات مبلمان: ملیحه کریمی

مدیر ساخت: لال صادقی

پیمانکار:

سازه : سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران (مانا)

تاسیسات مکانیکی و برقی: شرکت مونیر

زیربنا:

تالار اصلی :25 هزار متر مربع

اداری:24 هزار متر مربع

کمیسیون‌ها:15 هزار متر مربع

پارکینگ زیرزمینی:12500 مترمربع

در این پست به مناسبت دهمین دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی , نگاهی به ساختمان جدید مجلس شورای اسلامی و نقد و بررسی پروژه از زبان مدیر و طراح پروژه خواهیم داشت . . .   ساختمان مجلس شورای اسلامی در نزدیکی میدان بهارستان تهران قرار دارد و محل برگزاری نشست‌های مجلس شورای اسلامی است. بدنه این ساختمان به شکل هرم با قاعده مثلث و از جنس سنگ است  و از سال ۱۳۸۳ تاکنون مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نخستین جلسه علنی که در این ساختمان برگزار شد ، نخستین جلسه دوره هفتم مجلس شورای اسلامی بود  که این ساختمان را جایگزین ساختمان قدیمی کرد .این ساختمان که شامل صحن علنی، راهروها، اتاق اینترنت، اتاق ترجمه همزمان و بخشهای مختلف الکترونیکی است، در مجموع ۲۵٬۰۰۰ متر مربع وسعت دارد.

ساختمان جدید مجلس شورای اسلامی در مجموعه تاریخی بهارستان که یادمان و جلوه‌ای از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی در اذهان مردم است و ریشه‌ای یکصدساله دارد، واقع شده است و یکی از ساختمانهای متعدد این مجموعه است. سایر ساختمانها شامل دفتر کار نماینگان با مساحت 18000 متر مربع، ساختمان کمیسیون‌ها با مساحت 16000 متر مربع، مجموعه مجلس شورای ملی سابق با مساحت 8500 متر مربع، پارکینگ با مساحت 13000 متر مربع است که مجموعه آنها در محوطه‌ای به مساحت 15 هکتار واقع شده است. در طراحی ساختمان جدید این نکته مورد توجه قرار گرفته است که ساختمان مذکور در تأمین نور برای دو ساختمان مجاور آن خللی وارد نکند. معماری داخلی تالار جدید با فضاهای به وجود آمده هماهنگی کامل داشته و با نگاه و احترام به معماری اسلامی که میراث با ارزش فرهنگی و هنری این کشور می‌باشد با طراحی امروزی و نوین اجرا شده است.

memaran-alef-1

حجم هندسی تالار از خط الراس به دو قسمت تقسیم و نظام ایستایی آن متکی بر دو ستون اصلی متقاطع است که در محل جایگاه اصلی قرار دارد، به نحوی که علاوه بر به‌وجود آوردن سیمایی مرتفع و با وقار در منظر نمایندگان و میهمانان، سخن از عظمت جایگاه ریاست محترم مجلس و هیأت رئیسه دارد که هرکدام تکیه گاه اصلی دیوار عظیم باربر تالار را تشکیل می‌دهند. مرکز تالار که بلندترین ارتفاع را داراست، به طرف ساختمان تشریفات گرایش پیدا کرده است. جایگاه مخصوص ریاست محترم جمهور، هیأت رئیسه، هیأت دولت و شورای نگهبان، اعضای شورای عالی قضایی کشور، فرماندهان ستاد مشترک و نیروهای سپاه و غیره به طریقی استقرار یافته است که ارتباط آن با ساختمان تشریفات و دفتر ریاست محترم مجلس در کوتاهترین فاصله امکان‌پذیر باشد

memaran-alef-2

 

در ادامه پست نگاهی به گوشه ای از مصاحبه مهندس «عبدالرضا ذکایی» طراح ساختمان بهارستان با  روزنامه شرق به نویسندگی نیما توسلی  را خواهیم کرد . . .  نمایندگان با طرح هرمی مجلس مشکل داشتند

مهندس عبدالرضا ذکایی ، بیشتر بابت طراحی و مدیریت پروژه ساختمان جدید مجلس در بهارستان مشهور است. او با این حال پروژه های ارزنده دیگری را هم طراحی و اجرا کرده است. این معمار که سال 1319 در خانواده ای اهل هنر و کتاب به دنیا آمده، اولین تجربه حرفه ای اش را در مهندسان مشاور و دفتر سردارافخمی (طراح و مدیر پروژه تئاترشهر) سپری کرد. به جز معماری، یک دوره آموزشی تعمیر آثار باستانی را هم نزد پروفسور دتسی باردسکی (Detsi Bardeski) دید که مرمت مقبره الجایتو از کارهای این پروفسور است. او خواهرزاده عبدالرضا صدیقی، مجسمه ساز معروف و خالق آثاری چون فردوسی و یعقوب لیث است. به گفته مهندس ذکایی، جلال آل احمد و نیما یوشیج از همسایگانش بودند و حتی جلال آل احمد در دوران دبستان معلم انشای او بود. او، دوران مدرسه را در دبستان شاپور تجریش (که در حال حاضر موزه شده) و دبیرستان البرز سپری کرد و در دانشگاه ملی (شهید بهشتی کنونی) کارشناسی ارشد معماری را گرفت. هدف از این گفت وگو، آگاهی از برخی حواشی طراحی ساختمان مجلس جدید بود و همین طور تجربیات کاری ذکایی در معماری معاصر ایران. از طرف دیگر، با توجه به گفت وگویی که روزنامه «شرق» اواخر سال گذشته با آقای سردار افخمی کرده بود، به برخی ابهامات پاسخ داد.

تا آنجا که می دانیم فعالیت معماری را در دفتر معماری «سردار افخمی» آغاز کردید. ممکن است درباره فعالیت معماری تان بگویید؟
همان طور که اشاره کردید، من از سال 1348 در دفتر آقای سردار علی افخمی کار معماری را شروع کردم. در ایران، ابتدا کارها توسط اصل 4 (ترومن) انجام می شد که یک موسسه آمریکایی بود و کمک های فرهنگی و علمی می کرد. بعد از مدتی، تعداد فارغ التحصیلان معماری افزایش یافت و از طرف دیگر، دانشجویانی که در خارج از کشور بودند نیز به ایران بازگشتند. به این ترتیب بحث هایی مطرح شد که اصل4 کم کم بسته شود. برای این کار نیاز به NGOهایی بود که بتواند کارهای عمرانی از جمله ساختن راه ها و بیمارستان ها و پل ها و دانشگاه ها و… را انجام دهد. این، آغاز پیدایش مهندسان مشاور پس از انحلال اصل 4 بود.
اوایل کار، مهندسان مشاور فرمایشی بود و به واسطه ارتباط با فلان وزیر و فلان وکیل به افرادی که مهندسان مشاور بودند کار داده می شد. البته، معماران آن زمان همگی از افتخارات معماری کشور محسوب می شوند. کم کم مهندسان مشاور به شکل امروزی مطرح شد. این را هم بگویم که از سال های دهه 1340 به بعد، نسبت به حجم کارهای معماری، امکانات عملیاتی نمودن آنها کم بود. برای مثال یادم می آید که پروژه ای را در اصفهان مطالعه می کردیم اما کارخانه ها در آن زمان توان تامین آجر و سیمان و… را نداشتند. بنابراین، طرح ها مدام کوچک تر می شد و پروژه ها با آن سرعتی که سازمان برنامه می خواست پیش نمی رفت و عملیاتی نمی شد.در آن زمان در دفتر سردار افخمی به همراه من چهار معمار خارجی شامل دو معمار انگلیسی، یک معمار آمریکای جنوبی و یک معمار فرانسوی فعالیت می کردند. هر یک مسوول پروژه ای بودیم. در آن زمان مهندس کم داشتیم و در روزنامه های خارجی آگهی می دادیم. حتی در آن زمان به این افراد ماشین پیکان و خانه برای اقامت نیز داده می شد.یکی از دلایلی که در آن زمان باعث می شد تا به مهندسان مشاور کار زیاد ندهند و جلوی رشد این شرکت ها را می گرفتند، حضور سازمان برنامه بود که در راس آن دکتر اصفیا قرار داشت. در واقع، این سازمان نگران بود که با کار دادن به مهندسان مشاور، خودشان بیکار بمانند. در سال 1356، دفتر سردار افخمی تعطیل شد چون ایشان به پاریس رفتند و من از طرف ایشان وکالت گرفتم تا کارهای دفتر را انجام دهم. تا حدود شش ماه بعد از رفتن سردار افخمی، با وکالتی که داشتم دفتر را اداره کردم تا اینکه یک مدیر دولتی که معمار هم بود به دفتر آمد. پس از آن حسابرسی سازمان برنامه آمد و کم کم من هم از دفتر بیرون آمدم.

 

 

 

memaran-alef-3

 

   در معماری معاصر، نام شما بیشتر به عنوان مدیر پروژه طراحی مجلس بر سر زبان هاست. این در حالی است که کارهای معماری دیگری نیز انجام داده اید. کمی از سایر کارهای معماری، به ویژه معماری شهری خود و شرکت پل میر برای ما بگویید؟
شاخص ترین کار معماری من مربوط به همین مجلس می شود که در هر حال اکثر مردم آن را می شناسند. با این حال از جمله کارهای دیگری که کرده ام می توان به پروژه دو هزار واحد مسکونی در ساری اشاره کرد که پروژه زیبایی بود و در سال 1355 به کارفرمایی شرکت چوب مازندران اجرا شد.
در گفت وگویی که چندی پیش سردار افخمی با روزنامه «شرق» داشت، ایشان اشاره کردند که طراح مجلس بوده اند و گویا شما در این خصوص نظری دارید…
ایشان بخشی از تیم پروژه مجلس بودند و طراح و مدیر پروژه مجلس، من بودم که از طرف مهندسان مشاور پل میر این پروژه را طراحی کردیم و ساختیم. سردارافخمی اصولاچندان معمار پرکاری نبودند و پروژه های زیادی اجرا نکردند. در آن زمان، معماران خلاق و پر کاری مانند سیحون، کامران دیبا و… داشتیم که روال کاری آنها متداول دیگران نبود. دیگران، از جمله در دفتر سردار افخمی، پروژه را از طریق مهندسان ارشدی که در دفتر داشتند پیش می بردند و خودشان چندان به پروژه ها سر نمی زدند.

memaran-alef-4

  با این حال، اثر شاخص تئاترشهر را آقای سردارافخمی انجام دادند. نظرتان درباره الگوی معماری تئاترشهر چیست؟
تئاترشهر در دورانی از معماری مدرن ایجاد شد و به نوعی اقتباسی مناسب و خوب از دو بنای شاخص می باشد. یکی پروژه ایستگاه راه آهن ناپل از کارهای مری لویی جینر و دیگری پاویون آمریکا در نمایشگاه بروکسل در سال 1950. کانسپت اصلی معماری مربوط به ایستگاه ناپل است، اما هنری که سردار افخمی به خرج داده و با استفاده از نمای سنتی، معماری تئاترشهر را به سرانجام رسانده، هنر ارزشمندی است.در هر صورت، اقتباس خوبی صورت گرفته و کار مدرن و خوبی ایجاد شده است.
  به جز شما، افراد شاخص دیگری چون سردار افخمی، عباس قریب، مسعود قاضی زاهدی، منصور وکیلی، داریوش فیروزلی و بهروز احمدی نیز در طراحی مجلس فعال بوده اند. نقش چه افرادی در طراحی این مجموعه شاخص تر بوده و تقسیم وظیفه در تیم همکاری چگونه بوده است؟

سردار افخمی بیشتر به عنوان مدیر موسسه سردار افخمی و همکاران، در پروژه همراه بود و دو یا سه بار در جلسه های پروژه حضور یافت. علت آن نیز این بود که پروژه در فاز یک به تیم پروژه تحویل داده شده بود. حسن متقی مسوول معماری داخلی بود. بهروز احمدی مسوول نمای ساختمان مجلس بود. هر یک از افراد در بخشی از پروژه همکاری داشتند و به طور کلی گروه طراحی شامل سردار افخمی، عباس قریب، مسعود قاضی زاهدی، منصور وکیلی، داریوش فیروزلی و بهروز احمدی می شد و من هم مدیر پروژه بودم.

memaran-alef-5

 

    تجربه طراحی مجلس چه تفاوت هایی با سایر فعالیت های معماری شما داشته است؟
هر اثر معماری تجربه خاص خود را دارد. به جز کانسپت معماری، ساختمان مجلس، بیشتر به دلیل اهمیت ملی که داشت، تجربه خاصی هم داشت. هماهنگی هایی در سطح کلان در ارتباط با مسایل مدیریتی، مالی و اداری صورت می گرفت و وزارت مسکن، مجلس و رییس جمهور وقت، نقش مهمی در عملیاتی شدن این طرح داشتند.مهندس آخوندی، در وزارت مسکن و شهرسازی آن زمان، نقش مهمی در هماهنگی ها داشت و مهندس تابش نیز به عنوان مجری طرح های دولتی و معاون وزارت مسکن به برقراری ارتباطات و هماهنگی ها برای رفع مشکلات مبادرت می کردند. آقای ناطق نوری، هم به عنوان رییس مجلس وقت نقش مهمی در پاسخ به سوالاتی که در رابطه با مجلس می شد و رفع مشکلات احتمالی داشت. واقعیت آن است که در آن زمان برخی نمایندگان مجلس ایراداتی می گرفتند که چرا طرح شبیه هرم است. آقای ناطق نوری، یک بار جلسه ای گذاشت و من از نظر فنی توضیح دادم که چرا شکل مجلس به این صورت طراحی شده است. مسایلی از جمله پیشرفت معماری معاصر، ویژگی های محیطی و موقعیت مکانی زمین مجلس، ایستایی و… که در آن زمان البته نمایندگان مجلس با این توضیحات به خوبی توجیه شدند. در واقع می خواهم به این اشاره کنم که از یک سو تیم فنی و طراحی نهایت تلاش خود را می کرد تا پروژه به درستی پیش رود و از سوی دیگر تیم مدیریتی و هماهنگی کارفرما نیز نقش موثری داشت. به عنوان مثال یادم می آید که قرار بود خرپاهایی که برای سازه ساخته بودیم را روی ستون بنشانیم و نیاز به مِفصل داشتیم و آن را به تنها شرکتی که در آلمان هم بود و می شد سفارش داد، سفارش داده بودیم. اما همان زمان این شرکت به کشور انگلیس واگذار شد و کار به تاخیر افتاد. آقای تابش آن زمان پیشنهاد دادند که فعلاخرپاها بدون مِفصل روی ستون کار گذاشته شود تا موقعی که مفصل برسد و آن هنگام مِفصل گذاری صورت گیرد. همین طور هم شد و بعد از اینکه مِفصل ها آمد، پیمانکار با جک خرپاها را حدود 50 تا 60 سانت بالابرد و مِفصل ها را کار گذاشت. این یک نمونه از مدیریت زمان و هماهنگی های کارفرما بود.

  کمی از ایده طراحی بنای مجلس و کانسپت های معماری (به ویژه معماری ایرانی) که در آن به کار رفته برای ما بگویید؟
حجم کلی مجلس در جلسات، به دست آمد و نهایی شد . طرح اولیه ای که آقای «موید عهد» داده بودند دایره ای بود و در ابتدا نمی دانستیم که این طرح داده شده و حتی ساخته شده، زیرا حتی فوندانسیون آن هم ریخته شده بود و هنگام خاک برداری متوجه آن شدیم. از نیروی انتظامی مواد منفجره گرفتیم و به سختی و با استفاده از کتراک فوندانسیون را تخریب کردیم. با توجه به اینکه پروژه مجلس طراحی و ساخت بود، نقشه ها مصوب نشده به دست پیمانکار می رفت تا ساخته شود.برای ساخت این بنا، ساختمان قبلی نمایندگان را که کار آقای شیخ زین الدین، بود خراب کردیم و برای این کار اجازه ایشان را هم گرفتیم و اگر اجازه نمی دادند خراب نمی کردیم. دلیل خراب کردن این ساختمان این بود که بیشتر یک کار معماری پست مدرن بود و با اینکه در زمان خودش خیلی هم نو و بدیع بود اما با فرم جدید مجلس هماهنگ نبود و به همین دلیل هم این ساختمان و پله ها و بقعه بارگاه و شمس العماره آن با هماهنگی آقای شیخ زین الدین خراب شد.طرح مثلثی و شبه هرمی بنا از نظر منطق معماری به این دلیل اجرا شد که در یک سوی زمینی که برای مجلس در نظر گرفته شده بود، یک ساختمان بلند قرار داشت و در سوی دیگر هم یک ساختمان تشریفات کوچک که فاصله این دو بنا هم حدود 90متر بود. قرار بود حدود 30هزارمترمربع بنا کار شود و بنابراین تلاش شد هرچه بنا بلندتر می شود از ساختمان اول دورتر شود. ساختمان نمایندگان کوتاه بود و ساختمان تشریفات دراز، بنابراین برای اینکه این دو بنا با هم ترکیب شوند باید شکل پلان به همین صورت که درآمده، اجرا می شد.

در ارتباط با ویژگی های معماری ایرانی و حتی اسلامی آن هم باید توضیح دهم که یک بار همان موقع ساخت مجلس این توضیح از من خواسته شد و در مجلس هم توضیح دادم. واقعیت این است که طرح مجلس از همان ابتدا قرار نبود به این شکل باشد و در مسابقه ای که برای طراحی مجلس در سال 1363 برگزار شده بود، شرکت ما (پل میر) برنده مسابقه شد. آن موقع، طرح مجلس به صورت دایره ای بود و بادگیرهایی شبیه بادگیرهای یزد داشت به همراه فضاهایی برای کمیسیون های مجلس. البته آن طرح هم این ویژگی گریز از مرکز را به دلیل موقعیت دوبنای مجاور آن داشت. با این حال هنگام عملیاتی شدن طرح، من پیشنهاد کردم که آن طرح دایره ای کنار گذاشته شود چرا که شبیه یک کار دوران صفوی بود تا دوران اسلامی مدرن و به همین دلیل طرح مثلثی را پیاده کردیم. در توضیحاتی که آن زمان به نمایندگان مجلس دادم هم گفتم که طرح جدید مجلس به هیچ وجه نشات گرفته از صدر اسلام نیست، اما شایسته ایران اسلامی در قرن حاضر است. از طرف دیگر، ویژگی های معماری داخلی این بنا کاملاایرانی است و احساسات معماری اسلامی و ایرانی در آن در هم گره خورده است. اصولامعماری ایرانی و اسلامی از یک زمان به بعد دیگر خیلی روی هم اثر گذاشته اند وگرنه معماری اصیل و صرفا ایرانی که همان تخت جمشید است و خانه های خشت و گلی 2500 سال پیش.

 

 

memaran-alef-6

 

 طراحی داخلی، بنا منطبق بر چه اصولی بوده است و به طور کلی از چه فضاهایی تشکیل می شود؟
طراحی داخلی کار حسن متقی است و شاهکار است. ارتباطات و فضاهای داخلی همه به دقت و با هماهنگی و به صورت اصولی طراحی و اجرا شده است. اما یک چیزی از ماجرای آکوستیک (صداگذاری) ساختمان مجلس برایتان تعریف کنم. برای آکوستیک مجلس من با شرکت سندی براون (Sandy Brown) قرارداد بستم که یک شرکت بسیار زبردست در این خصوص است و از کارهایش می توان به صداگذاری اپرای سیدنی اشاره کرد. سندی براون پس از اینکه به ایران آمد (و با پوند هم البته حقوق می گرفت که در آن زمان چندان زیاد نبود)، طراحی صدای مجلس را انجام داد و تا 30درصد کار را هم پیش برد. بعد از آن، کارفرما خواست که ادامه آکوستیک را سروش انجام دهد.
بعد از اتمام کار با برگزاری جلسه ای در مجلس مشخص شد که صدا به گوش حاضران نمی رسد و کارفرما مجددا خواست تا از سندی براون دعوت کنیم و بالاخره سندی براون برای بار دوم در قالب یک تیم سه نفره به ایران آمد و تشخیص داد که اشکال اصلی از میکروفون ها و دستگاه هایی است که کار گذاشته شده است. در نهایت، البته کار به فیلیپس سپرده شد.
طرح نمای ساختمان مجلس هم ماجرای خود را دارد. نمای مجلس قرار بود از شیشه باشد و ما به دنبال شیشه ای بودیم که رفله نباشد و چون آن زمان در ایران نبود باید سفارش می دادیم. حتی اقدامات زیرسازی برای شیشه هم صورت گرفته بود. آن زمان یک هیات راهبردی وجود داشت که آقایان شیخ زین الدین، بهروز احمدی و مهندس ناظر عمو نیز در آن حضور داشتند و هفته ای یک بار جلسه می گذاشت. آقای ناطق نوری هم ماهی یک بار می آمدند تا مشکلات هماهنگی و مالی و اداری را رفع و رجوع کنند. در هر حال، آن زمان چون سفارش شیشه طول می کشید در نهایت آقای احمدی سنگ تراورتن کار گذاشت.

 آیا ارتباطی بین طرح قبلی مجلس و طرح پیشنهادی شما وجود داشته است؟
نه خیر. طرح جدید مجلس صرفا بنا به دلایل فنی به این شکل طراحی شد و طرح قبلی مجلس به هیچ وجه مدنظر نبود.
 یعنی اگر قرار بود این بنا در کشور دیگری، مثلاترکیه ساخته شود، باز چنین شکلی می داشت؟
اگر در چنین موقعیتی که توضیح دادم بود و دو بنا با این ویژگی ها در کنارش بودند بله. اما این را هم بگویم که طرح مجلس در تهران هم حتی اگر این دو بنا در پیرامون آن نبودند به این شکل طراحی نمی شد. هدف اصلی، ایجاد ارتباط بین ساختمان تشریفات و ساختمان اداری بود. این کار، شبیه یک رباعی می ماند که اگر یک کلمه از آن را بردارید وزنش به هم می خورد.
عمر مفید این بنا را تا چه زمانی تخمین زده اید و برای حفظ این بنا، چه راهکارهای دوره ای پیش بینی کرده اید؟
معمولابرای هر ساختمان باید یک بخش نگهداری در نظر گرفته شود که سالی یک درصد از ارزش بنا هزینه نگهداری آن شود. این بنا، قابلیت عمر صد سال و حتی بیشتر را هم دارد و اگر این نگهداری به خوبی در مورد آن رعایت شود، می تواند تا سال های سال و حتی چند قرن هم بماند. مثلادر بنای گلدن گیت (Golden Gate) در حال حاضر هیچ یک از قطعات مربوط به بنای اولیه نیست و هر ساله تغییر و مرمت و نگهداری شده است. اسکلت اصلی مجلس از بتن آرمه است و از آنجا که تهران شهری نیست که رطوبت داشته باشد، با محاسباتی که ما انجام داده ایم، حتی توان مقابله در برابر زلزله هشت ریشتری را هم دارد. ما در مکاتباتی که آن زمان با وزارت مسکن داشتیم، خواسته بودیم که سازه مجلس را 10درصد اور دیزاین (Over Design) کنند. کل هزینه پروژه در آن زمان حدود 10میلیون تومان شد در بیش از 25هزارمترمربع زیربنا که هزینه زیادی نبود.

memaran-alef-7

 

   در دهه های اخیر، از چه بناهای شاخص معماری دیگری در شهر تهران می توانید نام ببرید؟
به نظر من، مجلس، یکی از پروژه های شاخص در طول تاریخ معماری ایران محسوب می شود. از دیگر بناهای شاخص معماری در سال های اخیر، می توانم به ساختمان کنفرانس سران کشورهای اسلامی (طرح مهندس سروران)، دانشگاه امام صادق (طرح نادر اردلان) و میدان آزادی (طرح حسین امانت) اشاره کنم.

نقش این بنا را در هویت بخشی به شهر تهران و همچنین کشور ایران درچه جایگاهی می بینید؟ ابتدا باید تعریفی از نماد داشته باشیم. در قدیم، دروازه های شهر تهران نماد این شهر محسوب می شدند. شاخصه و نماد یک شهر لازم نیست حتما هویت ملی آن شهر را داشته باشد. مثلابرج آزادی نماد شهر تهران است اما برج میلاد حتی به نظرم نماد این شهر به حساب نمی آید. مجلس هم در آن مقیاس نیست که نماد شهری برای شهر تهران باشد، همان طور که موزه لوور نماد شهر پاریس نیست، اما برج ایفل نماد پاریس محسوب می شود.

و در انتها، برای نقدهایی که درباره طرح بنا می شود، از جمله شکل خاص هرمی آن، ویژگی های اقتدارگرایانه، شکل نامتعارف و… اگر توضیحی دارید بفرمایید؟
همین الان در بزرگراه کردستان در نزدیکی دیوان عدالت اداری، یک بنای دیگر شبیه ساختمان مجلس ساخته شده که به دلیل موقعیت و وجود دو بنای دیگر در نزدیکی زمین به این شکل در آمده و با هدف حفظ وابستگی ساختمان ها به یکدیگر و برای اینکه جلوی نور را نگیرد به صورت شیب دار و هرمی ساخته شده است. دلایل ساخت مجلس به شکلی که وجود دارد کاملافنی و مبتنی بر کانسپت معماری بوده است. از طرف دیگر، همان طور که توضیح دادم این بنا خیلی هم هرم نیست! این بنا نه مرکز دارد و نه اضلاع آن مساوی است و فقط به دلیل قرارگیری دو بنای مجاور آن، به این شکل طراحی شده است. به نظر من این بنا اگر در یک کشور اروپایی طراحی و اجرا می شد در صد مجله معماری چاپ می شد، در حالی که در ایران خیلی برای آن تبلیغ نکردند. قرار بود حتی کتابی در این زمینه تهیه شود که آن هم اجازه داده نشد.

memaran-alef-8

 

در ادامه بررسی بنای مجلس شورای اسلامی  ، نگاهی به روزنامه همشهری , 8 آذر 93 با موضوع  ،حرف و حدیث‌ها پیرامون نوع معماری ساختمان مجلس خواهیم داشت :

برخی کارشناسان معتقد هستند که امروز غرب گرایی آنقدر در حوزه معماری توسعه یافته که در مواردی حتی برخی مسئولان فرهنگی ما نیز غرب گرایی را در ساخت ساختمان‌های دولتی ترویج می دهند که ساختمان مجلس شورای اسلامی از آن جمله است.

به گزارش مهر؛‌ حسین سلطان زاده معمار و دانشیار دانشگاه آزاد اسلامی درباره ضرورت های معماری ایرانی- اسلامی و تعریف مشخصی از مفهوم «معماری ایرانی- اسلامی» توضیح داد: از ابتدای قرن معاصر شمسی موضوع ایران و اسلام به عنوان 2 پدیده متفاوت و گاه در مقابل هم مطرح شد. تا دوره قاجار و قبل از آن، هر وقت که از ایران، تاریخ، فرهنگ و همه پدیده های هنری در ایران صحبت می شد، منظور ایران دوران اسلامی بود. بنابراین از دوران پهلوی اول توجه به ایران باستان شکل گرفت و این موضوع سبب ایجاد نوعی دوگانگی فرهنگی شد.

memaran-alef-9

وی افزود: تا چند دهه پیش برخی تصور می کردند که ایرانی بودن با اسلامی بودن در تضاد است. به نظر من به جز این پدیده که متعلق به قرن معاصر است و هر چه بر آن اصرار کنیم، نوعی دوگانگی فرهنگی را مطرح می کنیم، طبیعی است که فرهنگ ایران و هر کشور مسلمان دیگری متعلق به فرهنگ اسلامی باشد. بنابراین وقتی گفته می شود معماری ایرانی در واقع اسلامی بودن نیز در آن مستتر است و معماری اسلامی را نیز در درون خود دارد.

این استاد معماری در پاسخ به این سوال که آیا با توجه به محدودیت های موجود در زمینه معماری، این امکان وجود دارد که در عین حال که بتوان از معماری روز دنیا عقب نماند معماری ایرانی و اسلامی نیز داشت؟ پاسخ داد: به نظر من این امکان وجود دارد. معماری را می توان مثل ادبیات مورد توجه قرار بدهیم. به این ترتیب که همان گونه که ادبیات کودکان داریم، ادبیات داستانی داریم، ادبیات عوام، شفاهی، عرفانی و مذهبی داریم. بنابراین معماری را هم نباید به عنوان پدیده ای واحد نگاه کنیم. چنان که در ساخت یک کارخانه، ضرورت توجه به فرهنگ ایرانی در آن کمتر از اهمیت فرهنگ در ساخت یک مسجد و مدرسه و فرهنگسراست.

memaran-alef-10

وی با تأکید بر ضرورت توجه به عملکردهای مختلف یک بنا ادامه داد: با توجه به عملکردهای مختلف بنا و انواع بناها از جنبه کارکردی، باید بتوانیم به شکل مناسب  از ایده های مختلف و مبانی نظری مختلف استفاده کنیم. مثلا اگر قرار است پارکی برای کودکان ساخته شود، باید فانتزی و رنگارنگ باشد. از آن سو هم اگر قرار باشد یک فرهنگستان ساخته شود، معماری آن با معماری پارک کودکان یکی نیست. بلکه متناسب با کارکرد و جایگاه هر فضا، از لحاظ منزلت اجتماعی باید بتوان مبانی نظری طراحی هر پروژه را تدوین کرد.

این استاد دانشگاه یادآور شد: به این ترتیب برای طراحی فرودگاه، کارخانه یا خانه های ارزان قیمت کوچک باید با نگاه دیگری به معماری ایرانی نگاه کنیم. اما برای مجموعه فرهنگی اهمیت دارد که بازتاب فرهنگ در آن دیده شود.

او درباره امکان نمود معماری ایرانی و اسلامی در خانه های کوچک ارزان قیمت امروزی هم گفت: این امکان دیگر وجود ندارد که خانه هایی مانند دوران قدیم بسازیم، چون نمی توان در خانه های امروز مثل قدیم زندگی کرد. شهرها قبلا کوچک بودند و  جمعیت آن ها حداکثر، 500 هزار نفر بیشتر نبود. در دنیای امروز به جز برای ثروتمندان، این امکان به سادگی فراهم نیست که همگان خانه های ویلایی به سبک قدیم داشته باشند. از سوی دیگر الگوی زندگی امروز مردم هم عوض شده است. در گذشته وسایل گرمایش و سرمایش وجود نداشت و مردم مجبور بودند از طریق فضای معماری، خود را با محیط منطبق کنند اما امروز تکنولوژی برای رفع نیازهای ما به کمک آمده است و نیازهای ما را برطرف می کند.

سلطان زاده تأکید کرد: امروز پدیده های اجتماعی و روابط اجتماعی ما متفاوت از قبل شده‌اند و همه اینها باعث شده که ما دیگر نمی‌توانیم مثل قدیم خانه هایمان را بسازیم و تصور کنیم که برای زندگی بسیار ایده‌آل هستند، به هر حال آن خانه ها هم مشکلات خاص خود را در قدیم داشته اند. بنابراین نه از نظر اقتصادی و نه تکنولوژی امروز اصلا صحیح نیست که بخواهیم به سبک قدیم زندگی کنیم و به ساخت چنین بناهایی فکر کنیم.

memaran-alef-11

 

او در پاسخ به این سوال که چگونه می توان فرهنگ ایرانی و اسلامی را در معماری امروز و حتی در خانه های کوچک ارزان قیمت هم دنبال کنیم، توضیح داد: اگر بخواهیم به الگوهای قدیمی به صورت فقط شکلی و سطحی توجه کنیم، موفق نخواهیم بود. آیا امروز در زمینه حمل و نقل ممکن است که مانند قدیم از چهارپایان استفاده کنیم؟ بنابراین همان طور که بر اساس اقتصاد دیروز نمی توان زندگی کرد، در روابط اجتماعی امروز هم که فضای معماری بازتاب آن است، باید بتوان سرمایه گذاری فکری و معنوی کرد و دید چه روابطی را متناسب با فرهنگ خود در دنیای امروز می توان سازماندهی و برنامه ریزی کرد و متناسب با آن در زمینه معماری طراحی کنیم.

این هنرمند معمار ادامه داد: به طور مثال در قدیم در مناطق کویری زنگ و ورودی خانه ها دارای درکوب مردانه و زنانه بود. اما در دنیای امروز روابط دگرگون شده و از این ایده نمی توان استفاده کرد. فضای بیرونی در دنیای کهن هم محلی بود که کارهای روزانه خود را انجام می دادند، اما امروز فضای اداری و سکونتی کاملا از هم جدا شده‌اند. بنابراین برخی از مفاهیم معماری سنتی قدیم را شاید بتوان در معماری امروز  استفاده کرد اما نمی توان کاملا آن را به کار برد. مگر با این دقت که چه بخشی را می توان استفاده کرد و چه بخشی را باید کنار بگذاریم.

memaran-alef-12

سلطان زاده درباره احتمال گرایش به معماری غرب به دلیل وابستگی به تکنولوژی روز متذکر شد: بخشی از فرهنگ غرب تحت تاثیر تکنولوژی و زندگی جدید است که ما چه بخواهیم چه نخواهیم به سمت آن می‌رویم. این صرفا مربوط به فرهنگ غرب نیست بلکه مربوط به فشردگی شهرها و روابط اجتماعی امروز دنیاست. مثلا چند دهه پیش با آشپزخانه اوپن مخالفت می شد ولی وقتی آپارتمان چنان گران می شود که فضای زندگی 40 متری می شود، مگر می شود این فضای کوچک آشپزخانه را بست. اگر چه در غرب زودتر این نوع معماری به وقوع پیوسته اما کاملا متعلق به فرهنگ غرب نیست بلکه این ناشی از کوچک شدن ساختمان ها و فضای زندگی امروز است.

وی در ادامه تأکید کرد: این روابط به خاطر فشردگی شهرها، گران شدن زمین و ساختمان های کوچک به ناچار پدید می آید اما زمینه هایی هم ممکن است ناشی از فرهنگ غربی باشد که باید در این زمینه ها هم سرمایه گذاری کنیم که فرهنگ خودمان را پیاده کنیم.

memaran-alef-13

 

سلطان زاده در بخش دیگری از سخنانش با یادآوری نخستین همایش معماری که در سال 1349 برگزار شد، اظهار کرد: نخستین همایش معماری سال 1349 در ایران برگزار شد که موضوع آن بررسی چگونگی هماهنگی بین معماری سنتی و تکنولوژی روز بود. از آن سال تا امروز 43 سال است که ما مرتب روی این موضوع دور می زنیم. علت این است که هر بار که مسئولان محترم این موضوع را مطرح می کنند، تعدادی نشست، همایش و تحقیق انجام می شود که غالباً عده ای خاص آن را کار کرده اند و چون تحقیقات عمیق و راهگشا نیست، تا الان به نتیجه مناسب و مطلوب نرسیده است.

این استاد دانشگاه با اشاره به موضوع غرب گرایی در هنر معماری ایران تصریح کرد: مسأله این است که امروز غرب گرایی آنقدر در حوزه معماری توسعه یافته است که در مواردی حتی برخی مسئولان فرهنگی و دولتی ما نیز غرب گرایی را در ساختمانی های سفارش خودشان، ترویج می دهند. باید تحقیق کرد ساختمان های نهادهای عمومی و دولتی را در این 35 سال چه کسانی ساختند و چه کسانی طراحی کردند، آنگاه می بینیم که نقش نهادهای دولتی به طور عظیمی در جهت غرب گرایی در حال توسعه است.

memaran-alef-14

 

او اضافه کرد: از سوی دیگر در حوزه دانش معماری و فرهنگ هم سرمایه گذاری نمی شود و تحقیقات در حوزه محدودی انجام می شوند که کافی و مناسب به نظر نمی‌رسند.

سلطان‌زاده یادآور شد: همه برنامه های تحقیقی و نشست ها در حوزه معماری ایرانی اسلامی اگر چه سودمند بوده اما در برابر مسائل جامعه ما و مسائل جهانی پایین‌تر از حد نیاز جامعه ما بوده است بنا بر همین دلایل است که طی این 35 سال مرتب این موضوع را تکرار کرده ایم.

سلطان زاده با انتقاد از روند معماری امروز در ایران بیان کرد: در دوره پهلوی اول که از نظر دانش و تکنولوژی نسبت به جامعه امروز ما، در سطح پایین‌تری قرار داشت و این همه مدعی در زمینه معماری وجود نداشت، بین 20 تا 30 بنا با نوع خاصی از معماری شکل گرفت که کارشناسان از آن‌ به عنوان معماری باستان‌گرا نام می برند و جدا از خوب یا بد بودن این آثار که بازتاب نوعی نگاه به ایران باستان است، به هر حال نوعی از معماری را در این دوره شاهد هستیم که دارای هویتی ویژه و به نظر عده ای مناسب است اما ما در این چندین سال اخیر که روی این موضوع تمرکز کرده ایم و با وجود این همه متخصص، هنوز نتوانسته ایم نوعی معماری پدید آوریم که به صورت شاخص و شایسته الگوی کشور ما و نشان دهنده هویت کشور ما باشد.

memaran-alef-15

 

او با ذکر مثالی در این زمینه گفت: به طور مثال ساختمان مجلس شورای اسلامی از نظر عملکرد ساختمانی بسیار خوب است اما حجم بیرونی آن ربطی به فرهنگ ایرانی اسلامی ندارد. این یک نمونه است و از این دسته گل ها زیاد به آب داده ایم. مثال دیگر فرودگاه امام خمینی (ره) است که شاید می توانست بازتاب فرهنگ ایرانی اسلامی ما باشد اما نیست.

این هنرمند معمار در پایان سخنانش بیان کرد: مسأله این است که شعار دادن و سخن گفتن کار ساده ای است اما این که چگونه این کار بتواند توسعه پیدا کند، کار پیچیده ای است. باید بررسی کنید که طی چند دهه اخیر برخی مسئولان ما در حوزه های مدیریت شهرسازی، معماری و میراث فرهنگی چه کسانی بودند و چقدر در کارشان وارد بودند و چقدر نسبت به فرهنگ معماری ایرانی اسلامی آشنایی داشتند، آن گاه متوجه برخی مشکلات خواهیم شد. بنابراین در چنین شرایطی چه انتظاری هست که آرمان‌های ما در زمینه معماری ایرانی و اسلامی تحقق پیدا کند. من فکر می کنم با شرایط موجود و به ویژه بدون توجه به مسایل عینی، این موضوع بیشتر به درد سمینارها و همایش هایی می خورد که نتایج آن‌ها بایگانی می شوند و در عمل پیشرفت رضایت بخشی حاصل نخواهد شد.

memaran-alef-16

 

در بخش دیگری از بررسی مجلس جدید بهارستان , نگاهی به مطلب بنای ماندگار ، نگارستان، مهد مردم سالاری مدرن در روزنامه اعتماد 3162 به نویسندگی جلال فرهمند ، خواهیم داشت :

میدان بهارستان همیشه تداعی ‏کننده قانون و قانونمداری در ایران است، چرا که این مکان نمای نخستین جایی است که فکر ایرانی با قانون مداری جدید و مردم سالاری مدرن آشنا شد. تاریخ این میدان همواره با مجلس شورای ملی و حوادث تلخ و شیرین آن عجین شده است و تا قبل از آن اشاره چندانی از این میدان و ساختمان های اطراف آن در کتب تاریخی نیست.
این میدان نیز همانند تهران سابقه چندانی ندارد و شاید بیش از ٢٠٠ سال عمر نداشته باشد. تا قبل از تشکیل مجلس ، این میدان به نام نگارستان شناخته می شد، چرا که باغ نگارستان در سمت شمالی آن قرار داشت. این باغ از دوره فتحعلیشاه پایه گذاری شده بود و محمدشاه نیز سال ها در آن زندگی می کرد. اشاره دیگری که در کتاب های تاریخی درباره این میدان شده مربوط به مراسم آتش بازی در اعیاد و مراسم شتر قربانی است.
مشهورترین بنای پیرامون این میدان عمارت و باغ بهارستان در قسمت شرقی آن است. صاحب اصلی این کاخ حاجی میرزاحسین خان قزوینی سپهسالار اعظم و صدراعظم دوره ناصری است. در سال ١٢٨٨ ه .ق. وی اراضی وسیعی برای احداث بستان سرایی جهت سکونت خویش و مسجدی مشتمل بر مدرسه و مکتب و کتابخانه یی خریداری کرد و فورا شروع به ساخت عمارت بهارستان و مسجد سپهسالار کرد. طرح نقشه بنای عمارت و باغ سپهسالار را یک مهندس فرانسوی به نام «فال یوس بواتان» ریخت. این همان مهندسی است که بعدا طرح باغ و پارک ظل السلطان که امروز تعلق به آموزش وپرورش دارد را کشیده است.

memaran-alef-17

 

در سال ١٢٨٨ طرح اصلی عمارت بهارستان کشیده شد و معماران ایرانی شروع به کار ساختمان آن کردند و به تدریج طرح باغ نیز ریخته شد و کار ساختمان تا سال ١٢٩٨ ه .ق. طول کشید. اما عمر مشیرالدوله برای استفاده از کاخ کفاف نکرد و وی در سال ١٢٩٨ در شهر مشهد درگذشت و همانجا مدفون شد. ولی چون وارثی نداشت طبق رسم دوره قاجار، ناصرالدین شاه آن کاخ را ضبط کرد و جزو املاک سلطنتی قرار داد. این کاخ شمالی جنوبی بود که از هر دو سو به باغ سپهسالار که از نظر درختکاری و گلکاری در نهایت زیبایی بود اشراف داشت. تالارها و اتاق های این بنا با مبل و اثاث و فرش های نفیس آراسته شده بود، به همین سبب یکی از مهمانسراهای معتبر دولتی به شمار می رفت و میهمانان عالیقدر داخلی و خارجی در این کاخ پذیرایی می شدند. باغ دارای قنات ویژه خود بود و گذشته از عمارت اصلی به تاسیسات فرعی دیگری چون حمام های متعدد، اندرونی و کالسکه خانه مجهز بود.

memaran-alef-18

 

اما تاریخ این بنا با واقعه یی آمیخته شد که بعدها نام آن ماندگار و جاودانی باقی ماند و آن واقعه مشروطه بود که جایگاهی رفیع بدان داد. پس از صدور فرمان مشروطیت در سال ١٣٢۴ ه .ق نخستین چیزی که قوام گرفت مجلس شورای ملی بود که نخستین جلسات آن در محل فعلی دادگستری تشکیل شد و پس از مدتی مظفرالدین شاه این کاخ را به مجلس اهدا کرد. از این زمان به بعد این میدان و این عمارت به شلوغ ترین مکان شهر تهران تبدیل شد و تا حدود ٨٠ سال مرکز ثقل سیاسی ایران بود. طی این زمان وقایع و اتفاقات زیادی رخ داد که حتی به قیمت تخریب همه یا قسمتی از ساختمان آن منجر شد. نخستین ضربه سهمگین به مجلس با شروع استبداد صغیر و روز آغازینش با به توپ بستن مجلس و مجلسیان به وسیله محمدعلیشاه وارد آمد. بنا تخریب شد و آتش گرفت و اسباب و اثاثیه آن به وسیله غارتگران به یغما رفت. با پیروزی مجدد مشروطه خواهان مجددا تغییرات اساسی آن آغاز شد و دوران جدید قانونگذاری مجلس شروع شد. در اسفندماه ١٣٠٩ مقارن با دوره هشتم قانونگذاری مجلس دچار حریق شد و تالار آیینه و اتاق جلسه خصوصی در این آتش سوزی سوخت و پس از حریق بنایی و تعمیرات مجددا آغاز شد و در سال ١٣١٢ افتتاح شد. سردر قدیمی مجلس نیز که تا سال ١٣١٣ شمسی پابرجا بود در همین سال تخریب شد و به جای آن سردر کنونی اش بنا شد. غیر از ماجرای به توپ بستن مجلس این بنا مسائل فراوان دیگری را ناظر بوده: مسائلی از قبیل واقعه جمهوری خواهی، تظاهرات احزاب مختلف پس از شهریور ٢٠، ملی شدن صنعت نفت، کودتای ٢٨ مرداد و …

س از پیروزی انقلاب اسلامی این ساختمان به دلیل انتقال محل مجلس شورا به ساختمان مجلس سنای سابق از رونق افتاد و سال ها متروک ماند و متاسفانه در سال های اخیر بر اثر بی احتیاطی دچار سانحه و حریق شد و تقریبا به کل ساختمان آن آسیب جدی وارد آمد به طوری که مجبور به بازسازی کامل آن شدند. به هر حال این ساختمان ماندگار نشان دهنده روح قانون‏دوستی ایرانی است که امیدواریم سال های سال پایدار بماند.

 

 

 

Untitled-1

مرمت و احیای خانه الفت ، اثر گروه معماری نقش فیروزه ، تهران

مکان اجرا پروژه : تهران ، دربند ، خیابان ظهیرالدوله ، خیابان الفت، بن بست آلایی، پلاک2
سال : 1393
تاریخ شروع پروژه : 2013-12-11
تاریخ اتمام پروژه : 2015-01-10
مشاور طرح(معمار) : گروه طراحی نقش فیروزه
همکاران طراحی : محسن گلکار
کارفرما : محمدحسین صالحی سورمقی و فریبا نصرتی
مجری : حسین غفاری
طراح سازه : نوید صالحی
تاسیسات الکتریکی : احمد رجبی
تاسیسات مکانیکی : حمید صمیمی
وضعیت پروژه : بازسازی , اتمام پروژه
مساحت زمین : 212 مترمربع
زیربنا پروژه : 260 مترمربع
عکس : پدرام جعفربیگی و نوید صالحی

طراح : نوید صالحی سورمقی

اجرای قطعات فلزی و الحاقی : جواد درویش

طراحی سیاه مشق : مجید قره زاده

 

 

نگاهی به پروژه بازسازی ، مرمت و احیای خانه قدیمی الفت در تهران داشته باشیم. این اثر ،توسط تیم طراحی معماری نقش فیروزه و به متراژ 212 مترمربع ،در سال 1393 طراحی و اجرا گردیده است .

2

نمای جنوبی ،ساختمان الفت

Restoration of Olfat House 

The experience of the revitalization and remodeling of OLFAT HOUSE has given a social & physical life to a building belonged to the modern architectural but forgotten era of Iran that unfortunately nowadays most of its residential houses are being demolished and turned into new apartments & skyscrapers. This building is already being used as two separated residential stories and an architectural atelier. The new owners, after years of living in apartment, decided to experience a quiet life away from nowadays unrest multi-unit buildings. So they decided to buy an old villa (over 60 years old) in eastern part of Zahiroddoleh cemetery (northern region of Tehran). In this regard the primary aim of the designers was to provide a “comfort home” instead of just a “place to live”. In other word they tried to increase the life qualities for the today users in the old structure. The owners also insisted on maximum use of the spaces and preserving the main shape in case of an extension.

The restoration process last 11 months (2014/1/10 to 2014/12/11) during 3 phases, including

 Reinforcing the structure and changing the internal spaces-

 Adding new elements to the southern façade-

 Organizing the yard & related spaces-

3

نمای جنوبی ، ساختمان الفت

Phase 1: Setting up a steel column matrix matches with the older columns and the new interior walls. Then the heavy roofs were to be peeled off & lightened because they were covered with a new layer after every phase of extension in the past. To set the required internal spaces, the designers tried to use the axis of the old internal walls. The result decreased the additional expenses of demolishing & rebuilding new walls and also led to perform the new matrix of

columns on the previous ones and hidden them in the internal walls. Based on the new plan, each floor consists of a private and a general zone. The floors are connected through an added staircase and a glassy elevator (which provides sun light for the kitchens). The void is continued to the first floor and covered with a series of windows on the top. It gives maximum sun light, controls the cooling and heating, reduces washrooms humidity and avoids the direct sight to the bedrooms from the neighborhoods. Two wide terraces which are the best advantages of this house encouraged the designers to perform a visual quality both from inside (users) and outside (pedestrians) of the house. To do so they removed some parts of the safeguards and filled them with cut metal sheets displaying calligraphies of RUMI poems.

Phase 2: Adding a hydraulic elevator & a circular suspended staircase to the southern façade. Observing two rules of municipality that are “adding new sections under roofed parts of buildings” and “not forwarding building height” the elevator was replaced with the forwarded mass on the eastern part of the

façade. It is now placed in the former area of the roofed entrance section to the first floor. Since the old stair on the first floor terrace with its heavy shape was an obstacle to reach the light, it’s been removed & instead a circular suspended stair has been added.

Phase 3: Arranging the yard & other spaces. To solve the difficult access to the installation room which was through a ladder in the small opening on the corner

4

تراس طبقه دوم ، ساختمان الفت

of the yard, the entrance to the underground space is expanded and a series of curved stairs goes down to a corridor which leads the way to the office and installation room. This change has increased the light and decreased the humidity of the office.In the end, it is worth mentioning that being among the tall buildings that were once noble symbols of the modern age of Iran architecture, OLFAT HOUSE makes eye contact with the pedestrians and for sure, preserving the old dry plane tree near the entrance makes it more effective.

5

نمای جنوبی ،ساختمان الفت

6

تراس طبقه اول ، ساختمان الفت

7

پله معلق ، ساختمان الفت

9

پله معلق ، ساختمان الفت

10

جانپناه تراس ها ، ساختمان الفت

11

سایه جانپناه بر سطح تراس ، ساختمان الفت

12

سایه جانپناه بر سطح تراس ، ساختمان الفت

13

پله معلق ،ساختمان الفت

14

پلان طبقه همکف ، ساختمان الفت

15

پلان طبقه اول ،ساختمان الفت

16

پلان طبقه دوم ، ساختمان الفت

17

پلان زیرزمین ،ساختمان الفت

18

پلان بام ،ساختمان الفت

19

سایت پلان ، ساختمان الفت

20

سالن پذیرایی طبقه اول ، ساختمان الفت

21

اتاق خواب ، ساختمان الفت

22

نورگیر ، ساختمان الفت

24

نورگیر ، ساختمان الفت

25

دفترکار ،ساختمان الفت

26

بخشی از آشپزخانه طبقه اول ، ساختمان الفت

27

سرویس بهداشتی اتاق های خواب ، ساختمان الفت

28

سالن پذیرایی طبقه اول ، ساختمان الفت

29

فرآیند طراحی، ساختمان الفت

30

تقسیم فضایی ، ساختمان الفت

31

فرآیند گردش هوا و نور طبیعی ، ساختمان الفت

32

نما و مقطع C-C ، ساختمان الفت

33

مقطع A-A، ساختمان الفت

34

مقطع B-B ، ساختمان الفت

35

وضع پیشین ،ساختمان الفت

36

وضع پیشین، ساختمان الفت

37

وضع پیشین، ساختمان الفت

38

وضع پیشین، ساختمان الفت

39

الحاق سازه فلزی پله معلق به سازه بنا ،ساختمان الفت

40

الحاق سازه آسانسور و اجرای نما ، ساختمان الفت

41

اتصال بخش های نهایی پله ، ساختمان الفت

42

در حین بازسازی و مرمت ، ساختمان الفت

43

وضع پیشین ، ساختمان الفت

 

 

aa

سالن ورزشی نور مبین، ورزشگاهی متفاوت در بسطام

سالن ورزشی نور مبین کاری از دفتر تجربه بنیادین معماری و معماران آن آرش نصیری و انسیه خمسه است. این سالن ورزشی متفاوت در حومه شهر بسطام، (یکی از شهرهای قدیمی ایران از توابع شهرستان شاهرود؛ روستای ده خیر از توابع بخش بسطام، استان سمنان) قرار دارد، که حدود ۲۸ هکتار برای مجتمع آموزشی نور مبین در آنجا در نظر گرفته شده است.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__1_-408-800-500-90

نمای خارجی

 

اطلاعات پروژه سالن ورزشی نور مبین

  • معمار: دفتر تجربه بنیادین معماری | آرش نصیری, انسیه خمسه
  • تیم پروژه: پیروز پارسازاده، معصومه مولایی، محمد عظیمی، امیر نصیری
  • مکان: روستای ده خیر از توابع بخش بسطام ، سمنان، ایران
  • تاریخ: ۱۳۸۹
  • نوع: ورزشی
  • مساحت: ۱۴۰۰ مترمربع
  • طراحی سازه: پیمان خطیبی
Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__9_-416-800-500-90

طراحی خارجی

 

  • تاسیسات الکتریکی و مکانیکی: سیداحمد رحمتی، بابک کولیوند
  • مدیر و پیمانکار پروژه: حسین فرزین نیا، علیرضا طهمورثی
  • کارفرما: موسسه خیریه نور مبین، آقای حسین فرزین‌نیا
  • عکس ها: بهروز خمسه، آرش نصیری
  • ﺟﻮاﻳﺰ: رﺗﺒﻪ اول جایزه بزرگ ﻣﻌﻤﺎر دربخش ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن‌ﻫﺎی ﻋﻤﻮمی ۱۳۹۰- ﻓﻴﻨﺎﻟﻴﺴﺖ ﮔﺮوه ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن‌ﻫﺎی ورزشی در فستیوال جهانی معماری – بارسلونا ۲۰۱۱ ﻣﺪال ﺑﺮﻧﺰ ﻃﺮاﺣﻲ ﺳﺎﻟﻦ‌ﻫﺎی ورزﺷﻲ جایزه ﻛﻤﻴﺘﻪ ﺟﻬﺎﻧﻲ اﻟﻤﭙﻴﻚ و ﻣﻮﺳﺴﻪ ﺑﻴﻦ‌اﻟﻤﻠﻠﻲ ﺳﺎﺧﺘﻤﺎن‌ﻫﺎی ورزﺷﻲ در ﺳﺎل ۲۰۱۳
Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__10_-417-800-500-90

نمای خارجی

سالن ورزشی نور مبین، برای استفاده مجموعه آموزشی غیردولتی و مستقل نور مبین (NGO)، طراحی شده است. نور مبین یک موسسه خیریه است که موفق شده فضای آموزشی متفاوت و مطابق با آخرین روش های روز دنیا را، بدون اخذ هزینه در اختیار دانش آموزان قرار دهد. این مجموعه دارای فضای آموزشی بسیار شاد و صمیمی می باشد و دانش آموزان از خود اراده و خلاقیت نشان داده و در تحصیلاتشان بسیار موفق هستند.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__11_-418-800-500-90

سالن ورزشی نور مبین

موسسه نور مبین، به یک سالن ورزشی برای مجتمع آموزشی نیاز داشت که نه تنها مطابق با فضای مجتمع آموزشی نور مبین باشد، بلکه متفاوت با دیگر مدارس معمولی و ارزان تر از آنها نیز باشد. بنابراین عملیات ساخت این مجتمع ورزشی با بودجه ای در حدود ۴۰۰ میلیون، آغاز شد.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__6_-413-800-500-90

سالن ورزشی نور مبین

قطعه اختصاص ‌یافته به سالن ورزش این مجموعه، یک قطعه ۷۲۰۰ مترمربعی (۹۵ در ۷۵ متر) است. این زمین به صورتی انتخاب و بنا به شکلی در این قطعه جانمایی شده است که مزاحمتی از لحاظ دید، با توجه به خواص طراحی سالن، درآینده ایجاد نشود.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__5_-412-800-500-90

نمای خارجی

یکی از مشخصات طبیعی محل پروژه، حرکت زیبا و دایمی ابرها در آسمان، از سمت کوه های موسوم به (کوه ابر) به سوی دشت است. در این مکان چشم انداز ابرها، کوه ها و دشت طلایی همواره به چشم می خورد. اندازه سالن ورزشی بر اساس اندازه زمین بسکتبال طراحی شده و شامل زمین بازی با امکانات جانبی آن و یک نیم طبقه برای تنیس روی میز و فوتبال دستی است؛ در حدود ۱۴۰۰ مترمربع می باشد.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__17_-424-800-500-90 برنامه کامل این سالن شامل یک زمین چندمنظوره، سکوی تماشاچیان، دوش و رختکن‌های بازیکنان (دانش‌آموزان مدرسه)، اتاق سرپرستی، انبار و تاسیسات، سرویس‌های بهداشتی، اتاق کمک‌های اولیه، سالن تنیس روی میز و فوتبال دستی و اتاق سرایداری است.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__16_-423-800-500-90

سالن ورزشی نور مبین

در این مکان چشم اندازی پارامنیک از ابرها، کوه ها و دشت ها وجود دارد. این فکر باعث ایجاد ساختمانی شد که جزیی از یک اتفاق طبیعی است، که نه فقط به عنوان یک ساختمان تلقی می شود بلکه خود یک منظر شهری (مانند یک ابر) به حساب می آید.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__19_-426-800-500-90

فضای داخلی

 

معماران پروژه در باره ایده های طراحی آن چنین می گویند: این موضوعی بسیار مهم بود که چگونه یک فرم طبیعی می تواند برگرفته از طبیعت باشد؟! در حالیکه وقتی این پروژه به آن اضافه شود باز هم یک طبیعت خوانده شود.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__14_-421-800-500-90

سالن ورزشی نور مبین


سالن های ورزشی به طور معمول بسته هستند و رابطه درون و بیرون در آنها؛ تنها با موضوع نورگیری مرتبط است. اما ما در اینجا، سالن را طوری طراحی کردیم تا رابطه درون و بیرون در آن قطع نشود. بنابراین سالن ورزشی تبدیل به چشم اندازی طبیعی می شود که از درون آن می توان طبیعت را دید.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__18_-425-800-500-90

فضای داخلی سالن ورزشی نور مبین

به همین منظور و برای تبدیل این ایده به واقعیت، از شیشه دو جداره ایمن به ضخامت ۱۸ میلی متر، در جداره دور سالن استفاده کردیم. بچه ها نیز این جداره شیشه ای را دوست دارند و از برخورد توپ و ضربه زدن به آن که یک اتفاق نادر در سالن های ورزشی است؛ لذت می برند. برای کم کردن بار شوک حرارتی ناشی از تغییرات دمایی فضای بیرون، جداره سومی هم در بیرون به آن، با فاصله پر شده با گاز اضافه شده است.

Noor_e_Mobin_Sports_Hall_by_FEA_Studio_in_Bastam_Iran__13_-420-800-500-90

نمای سالن ورزشی نور مبین

سازه این کار به شکل یک قاب سوله‌ای تکرارشونده طراحی شده است؛ که معمولا به عنوان سازه های ارزان قیمت در ایران به حساب می آید. ولی با تغییرات مختصری در اجرا همراه بوده است که، این اثر را به سازه ای جذاب و سبک تبدیل می کند. پوشش بیرونی دیوارها از ساندویچ پنل های آلومینیومی ساخته شده است، این امر خود باعث سرعت بخشیدن به روند ساخت پروژه و ارزان تر بودن آن می شود که عایق خوبی نیز به حساب می آید.

با دقت در اجرا و رنگ‌آمیزی مناسب سازه اصلی و طراحی یکسان سازه‌های نگهدارنده پوشش خارجی، سازه فلزی، صورتی نمایان در ساختمان سالن به خود گرفته و علاوه بر صرفه‌جویی در هزینه، بافت جالبی را نیزدر داخل پدید آورده است.

به این ترتیب، تابوی جداره سنگی ـ آجری و ماسونری پشت دروازه‌ها نیز شکسته شده و فضای عملکردی جدیدی پدید آمده است. همچنین، با جهت‌گیری مناسب سالن نسبت به شرایط جغرافیایی زمین، مشکلات ناشی از ورود نور مزاحم نیز حل شده است.